28 czerwca 2025 roku to data, która zmieniła zasady gry dla tysięcy polskich firm. Tego dnia zaczął obowiązywać Europejski Akt o Dostępności (EAA) - a wraz z nim polska ustawa wdrażająca, nazywana Polskim Aktem o Dostępności. Sklepy internetowe, banki, operatorzy telekomunikacyjni czy sprzedawcy elektroniki muszą od tej pory zapewniać dostępność swoich produktów i usług osobom z niepełnosprawnościami. W tym artykule wyjaśniamy, kogo dokładnie dotyczą nowe przepisy, jakie obowiązki nakładają na przedsiębiorców, jakie kary grożą za ich ignorowanie - i od czego zacząć, jeśli Twoja firma jeszcze się nie dostosowała.
Czym jest Europejski Akt o Dostępności (EAA)
Europejski Akt o Dostępności to potoczna nazwa dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/882 z 17 kwietnia 2019 roku w sprawie wymogów dostępności produktów i usług. Jej cel jest prosty: ujednolicić zasady dostępności w całej Unii Europejskiej, tak aby osoby z niepełnosprawnościami, seniorzy i osoby ze szczególnymi potrzebami mogły na równi z innymi korzystać z kluczowych produktów i usług - od smartfona, przez bankowość, po zakupy online.
Dyrektywa wyrasta z Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych i obejmuje rynek liczący w UE ponad 80 milionów osób z niepełnosprawnościami. Dla firm oznacza to nie tylko obowiązek, ale i dostęp do ogromnej, często pomijanej grupy klientów.
Polski Akt o Dostępności - jak EAA działa w Polsce
Dyrektywę wdraża w Polsce ustawa z dnia 26 kwietnia 2024 r. o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze - w skrócie Polski Akt o Dostępności (PAD). Przepisy weszły w życie 28 czerwca 2025 roku i od tej daty każdy nowy produkt wprowadzany do obrotu oraz każda nowo oferowana usługa z katalogu ustawy musi spełniać wymogi dostępności.
Co istotne, PAD dotyczy sektora prywatnego. To zasadnicza zmiana względem wcześniejszej ustawy o dostępności cyfrowej z 2019 roku, która obejmowała wyłącznie podmioty publiczne. Teraz wymagania dostępności stały się codziennością biznesu.
Kogo dotyczy Europejski Akt o Dostępności - produkty i usługi
Ustawa wskazuje zamknięty katalog produktów i usług. Obowiązki mają producenci, importerzy i dystrybutorzy produktów oraz usługodawcy.
Produkty objęte wymogami dostępności
- komputery i systemy operacyjne,
- smartfony, tablety i inne konsumenckie urządzenia końcowe z dostępem do internetu,
- terminale płatnicze,
- terminale samoobsługowe: bankomaty, wpłatomaty, automaty biletowe, urządzenia do odprawy,
- czytniki książek elektronicznych,
- dekodery i sprzęt do odbioru usług medialnych.
Usługi objęte wymogami dostępności
- handel elektroniczny - czyli praktycznie każdy sklep internetowy i serwis sprzedający usługi online konsumentom,
- usługi bankowości detalicznej - konta, kredyty, płatności, aplikacje bankowe,
- usługi telekomunikacyjne,
- dostęp do audiowizualnych usług medialnych (platformy streamingowe, VOD),
- e-booki i oprogramowanie do ich obsługi,
- wybrane elementy usług transportu pasażerskiego: strony, aplikacje, bilety elektroniczne i informacja o podróży.
W praktyce najszerszą grupą objętą przepisami jest e-commerce. Jeśli sprzedajesz konsumentom przez internet - produkty, usługi, rezerwacje - Twoja strona i proces zakupowy podlegają wymogom dostępności.
Kto jest zwolniony z EAA
Nie każda firma musi się dostosować. Najważniejsze wyłączenia:
- Mikroprzedsiębiorcy świadczący usługi - firmy zatrudniające mniej niż 10 osób, z obrotem lub sumą bilansową do 2 mln euro rocznie, nie muszą dostosowywać swoich usług. Uwaga: zwolnienie dotyczy usług; mikroprzedsiębiorca wprowadzający do obrotu produkty z katalogu ustawy podlega wymogom, ma jedynie uproszczone obowiązki dokumentacyjne.
- Usługi B2B - przepisy chronią konsumentów; sprzedaż wyłącznie firmom pozostaje poza zakresem ustawy.
- Nieproporcjonalne obciążenie - przedsiębiorca może odstąpić od części wymogów, jeśli ich spełnienie wymagałoby zasadniczej zmiany produktu lub stanowiło nadmierny koszt względem skali działalności. Wymaga to jednak przeprowadzenia i udokumentowania oceny, którą trzeba okazać organowi nadzoru - to nie jest furtka „na oświadczenie”.
Warto też pamiętać o okresach przejściowych: umowy o świadczenie usług zawarte przed 28 czerwca 2025 roku mogą obowiązywać w niezmienionej formie maksymalnie do 28 czerwca 2030 r., a terminale samoobsługowe używane przed tą datą - do końca ich ekonomicznej użyteczności, nie dłużej niż 20 lat.
Jakie obowiązki nakłada ustawa na przedsiębiorców
Zakres obowiązków zależy od roli w łańcuchu:
- Producenci - projektują i wytwarzają produkty zgodnie z wymogami dostępności, przeprowadzają ocenę zgodności, sporządzają dokumentację techniczną i deklarację zgodności oraz umieszczają oznakowanie CE.
- Importerzy i dystrybutorzy - weryfikują, czy produkt ma dokumentację i oznakowanie, i nie wprowadzają do obrotu produktów niezgodnych.
- Usługodawcy - świadczą usługi zgodnie z wymogami dostępności, publikują (w regulaminie lub na stronie) informacje o tym, jak usługa spełnia wymagania, oraz reagują na zgłoszenia konsumentów dotyczące barier.
Dla usług cyfrowych wymogi sprowadzają się do czterech znanych zasad: postrzegalności, funkcjonalności, zrozumiałości i kompatybilności. To dokładnie fundament standardu WCAG - w praktyce zgodność strony czy aplikacji ocenia się według normy EN 301 549, która odwołuje się do kryteriów WCAG 2.1 na poziomie AA.
Co konkretnie musi spełniać sklep internetowy
Dla właściciela e-commerce wymagania dostępności oznaczają między innymi:
- możliwość przejścia całego procesu zakupowego wyłącznie klawiaturą - od karty produktu po potwierdzenie płatności,
- opisy alternatywne zdjęć produktów i czytelne etykiety pól formularzy,
- kontrast tekstu i elementów interfejsu zgodny z WCAG (min. 4,5:1 dla tekstu),
- komunikaty błędów zrozumiałe i powiązane z konkretnym polem,
- identyfikację (np. w koszyku), którą odczyta czytnik ekranu,
- informacje o dostępności produktów i samej usługi,
- dokumenty (regulaminy, faktury, potwierdzenia) w dostępnych formatach.
Kary za brak dostępności i nadzór
Przestrzeganie przepisów kontrolują organy nadzoru rynku właściwe dla danej branży (m.in. Inspekcja Handlowa, UKE dla telekomunikacji, KNF dla usług finansowych), a rolę punktu kontaktowego i koordynatora systemu pełni PFRON - to tam konsumenci mogą kierować zawiadomienia o niespełnianiu wymagań dostępności.
Sankcje są odczuwalne: administracyjne kary pieniężne mogą sięgnąć dziesięciokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, nie więcej jednak niż 10% obrotu przedsiębiorcy z poprzedniego roku. Organ może też nakazać wycofanie produktu z obrotu lub wstrzymanie świadczenia usługi. Do kosztów formalnych trzeba doliczyć ryzyko reputacyjne - publiczne skargi na niedostępny sklep czy aplikację potrafią kosztować więcej niż kara.
Jak przygotować firmę do wymogów dostępności - plan w 5 krokach
- 1. Ustal, czy podlegasz ustawie - sprawdź, czy Twoje produkty lub usługi są w katalogu i czy nie łapiesz się na zwolnienie dla mikroprzedsiębiorców.
- 2. Zrób audyt dostępności - dla usług cyfrowych oznacza to badanie strony, sklepu i aplikacji pod kątem kryteriów WCAG 2.1 AA: automatyczne testy (WAVE, Lighthouse), test klawiatury, test czytnika ekranu.
- 3. Wyceń i zaplanuj poprawki - od szybkich korekt (kontrasty, alt-y, etykiety formularzy) po zmiany w procesie zakupowym; przy okazji redesignu taniej jest wdrożyć dostępność od razu w projekcie.
- 4. Opublikuj informacje o dostępności - usługodawca ma obowiązek poinformować konsumentów, jak jego usługa spełnia wymagania dostępności.
- 5. Wpisz dostępność w procesy - każda nowa podstrona, kampania czy funkcja powinna przechodzić prostą kontrolę dostępności, inaczej za rok wrócisz do punktu wyjścia.
EAA to nie tylko obowiązek - to przewaga
Łatwo patrzeć na Europejski Akt o Dostępności wyłącznie przez pryzmat kosztów i kar. Warto jednak odwrócić perspektywę: dostępna strona obsługuje więcej klientów (osoby z niepełnosprawnościami, seniorów - grupy o rosnącej sile nabywczej), ma lepsze doświadczenie użytkownika i zwykle wyższe konwersje. Do tego wymagania dostępności w dużej mierze pokrywają się z dobrymi praktykami SEO - logiczna struktura, opisy obrazów, semantyczny kod i szybkość działają na korzyść widoczności w Google. Projektując strony internetowe, traktujemy dostępność jako standard, nie dopłatę. Jeśli nie wiesz, czy Twoja strona lub sklep spełnia nowe przepisy - odezwij się, sprawdzimy to bezpłatnie.
FAQ
Od kiedy obowiązuje Europejski Akt o Dostępności?
Przepisy obowiązują od 28 czerwca 2025 roku. Od tej daty nowe produkty wprowadzane do obrotu i nowo świadczone usługi z katalogu ustawy muszą spełniać wymogi dostępności. Umowy zawarte wcześniej korzystają z okresu przejściowego maksymalnie do 28 czerwca 2030 roku.
Czy mój sklep internetowy podlega EAA?
Jeśli sprzedajesz konsumentom online i Twoja firma przekracza próg mikroprzedsiębiorcy (10 pracowników lub 2 mln euro obrotu), to tak - handel elektroniczny jest wprost wymieniony w ustawie. Proces zakupowy, formularze, płatności i komunikaty muszą być dostępne zgodnie z zasadami postrzegalności, funkcjonalności, zrozumiałości i kompatybilności.
Czym różni się EAA od ustawy o dostępności cyfrowej z 2019 roku?
Ustawa z 2019 roku dotyczy podmiotów publicznych - urzędów, szkół, szpitali. EAA i wdrażający go Polski Akt o Dostępności obejmują sektor prywatny: producentów, importerów, dystrybutorów i usługodawców z określonego katalogu. Wspólnym mianownikiem technicznym obu regulacji jest standard WCAG 2.1 AA.
Jakie kary grożą za niespełnienie wymogów dostępności?
Administracyjne kary pieniężne do dziesięciokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, ale nie więcej niż 10% obrotu z poprzedniego roku obrotowego. Organy nadzoru mogą też nakazać wycofanie produktu z rynku lub wstrzymanie usługi.
Gdzie konsument może zgłosić niedostępną usługę?
Zawiadomienia przyjmuje PFRON, który pełni rolę punktu kontaktowego systemu, a kontrole prowadzą organy nadzoru rynku właściwe dla branży - m.in. Inspekcja Handlowa, UKE czy KNF.
Czy dostosowanie do EAA muszę zlecać na zewnątrz?
Nie zawsze. Podstawowy audyt (testy automatyczne, test klawiatury) możesz wykonać własnymi siłami, a proste poprawki - kontrasty, teksty alternatywne, etykiety pól - wdroży każdy przyzwoity wykonawca strony. Pełną zgodność, zwłaszcza przy rozbudowanym e-commerce, warto jednak potwierdzić audytem eksperckim według kryteriów WCAG.